Üç beyi olarak hüküm sürmüstür. Hükümranlık süresi Osmanoğulları"nın en üzünüdür. Babası Gündüz Alp,annesi Hayme Ana (Haymana)dir.Babasının ölümü üzerine Ertuğrul Bey babasının yerine geçti. Ailesinin bir kısmı Ahlat"ta kaldı. Malazgirt Meydan Savaşı"ndan sonra Kayı Boyu"nun bir kısmı Ankara"nin batısındaki Karacadağ yöresine yerleştirilmişlerdir. Yassıçemen meydan muharebesinde Selçüklü Sultanı Alaaddin Keykubat lehine yararlıklar gösterdi. Selçuklu Sultanı Kayi Beyi"ne Bizans sınırında 1000 kilometrekarelik bir toprağı Bizans"a karşı sınırı savunmak ve ileriye götürmek göreviyle verdi.13.aşır ortalarında Ankara"nin batısından göç edip Şögüt ve Domaniç"i ele geçiren Ertuğrul Bey idaresindeki Kayı aşireti,400 çadır halkından oluşuyordu.Bugünkü Kütahya-Bursa-Bilecik illerinin sınırlarının birleştiği bölgedeki toprakları beyliğine “yurt” tuttu.Sögüt Kasabası"nın fethinden sonra beylik merkezini Şögüt"e taşıdı. Ölümünde Bizans"tan yaptığı fetihlerle topraklarını 4.800 kilometrekareye çıkarmıştı.

Osmanlı Devleti"nın temellerini atan Ertuğrul GaziOğuzların Kayı Boyu"na mensup olup Selçukluların uç beyi değildir.Selçuklu Türkiyesi"nin Bizans sınırının kuzey kesiminden sorumlu büyük uç beyleri olan Çobanoğulları"na taabı olmuştur. Ancak oğlu Osman Bey 1300 yılı başında büyük uç beyi olup,artık doğrudan doğruya Selçüklü Sultani"na bağlanmıştır.

Oğlu Osman Gazi"ye yaptığı vasiyeti ile altı aşır boyunca ayakta kalacak olan bir devletin idarecilik ruhunun temellerini atmıştır.Ölüm tarihi kesin olarak bilinmeyen Ertuğrul Gazi"nin 90 yaşından fazla olduğu halde (1281-1288) tarihleri arasında Şögüt"te vefat ettiği bilinmektedir. Türbesi Bilecik ili sınırları içerisinde olan Sögüt Ilçesi"ndedir.