Düşünme


Almanca : Denken Fransızca: pense İngilizce: thought Latince : cogitare, cogita tio Yunanca : noein; dianoia Eski Türkçe: tefekkür, fikir

(Geniş anlamda) Aristoteles"in öne sürdüğü biçimiyle, insanı hayvandan ayıran belirgin öznitelik: Duyum ve izlenimlerden, tasarımlardan ayrı olarak usun bağımsız ve kendine özgü eylemi; karşılaştırmalar yapma, ayırma, birleştirme, bağlantıları ve biçimleri kavrama yetisi.

Usun bu eyleminin ürünü düşüncedir. Düşünceler ancak düşünmenin yaratıcılığı içinde gerçekleşirler. Düşünmenin belli bir biçim almasıyla düşünce oluşur; bu da ancak dü yoluyla olur. Düşüncenin dille sıkı bir bağlılığı vardır. Düşünceler sözcüklere dökülemiyorsa, düşünme biçim almamış, düşünce olma- mış demektir. Düşünme gerçek nesnelere yöneliyorsa somut düşünme, düşüncel (ideal) nesnelere yöneliyorsa soyut düşünme adını alır.

(Dar anlamda) Mantıksal-biçimsel olarak: Anlığın yanlış yapmadan işlemesi.

Her düşünmede

düşünen bir özne;
ruhsal düşünme olayı;
düşünülmüş olan düşünce içeriği;
düşüncenin dile getirildiği deyiş biçimi;
düşünmenin yöneldiği konu yer alır.
Düşünme olayını, ruhbilim; düşünmenin bilgideki görevini, bilgi öğretisi; kavramsal olanla bağlantısını, Mantık; varlıkla bağlantısını, fizikötesi; toplumdaki yerini, toplumbilim araştırır.