Denetim ve Eleştiri Fonksiyonu

İçel, devletle basın arasındaki ilişkilere ilişkin yaptığı bir değerlendirmede, otoriter devlet sistemlerinde rejimin, vatandaşlardaki sürü içgüdüsüne dayandırıldığını, bunun sonucu olarak da bu tür rejimlerin görevlilerinin, vatandaşların davranışlarını her zaman kuşkuyla izleyerek, rejim paralelindeki sürü içgüdüsünden sapan davranışları ayıkladığını söyler.

Özellikle Komünizm rejimi ile yönetilen ülkelerde bunun açıkça saptanabildiğini, buna karşılık, demokratik rejimlerin güvencesinin ise vatandaşların eleştirisel katkıları olduğunu belirten İçel, vatandaşın sözcüsünün ise basın olduğuna işaret eder.

Kuşkusuz vatandaşın sözcüsü olmakla birlikte basının almış olduğu sorumluluk son derece önemlidir.Siyasal iktidarın kullanılışını denetleme ve eleştirme görevi olan basın sık sık siyasal iktidarla karşı karşıya kalmaktadır.Tarihsel süreç içerisinde incelediğimizdeyse gerek ülkemizde gerekse diğer ülkelerde basının bu nedenden dolayı   çeşitli zorluklarla karşılaştığını görmekteyiz.Kimi zaman sansürlerle kimi zamanda değişik yöntemlerle basın siyasal iktidarlar  tarafından denetim altına alınmaya çalışılmıştır.Bu da basın özgürlüğü kavramının ortaya çıkışının ve öneminin anlaşılmasının başlıca sebeplerinden biridir.

Demokrasinin bir gereği olarak siyasal iktidarın icraatlarını araştırıp, inceleyip, eleştiriler getirerek kamuoyunu bilgilendirmek ve aydınlatmak gibi toplumsal bir görev ile donanmış durumda olan basın, elbette ne yargısız infaza yönelmeli ne de iktidarı elinde tutenlara hoş görünmeye çabalamalıdır.

Halkla siyasal iktidar arasında bir köprü vazifesi gören basın halkı bilgilendirerek kamuoyu oluşumuna etki etmektedir, siyasal iktidarı da uyararak ve denetleyerek istenen, gereken düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktadır.Bu denli kritik bir görevi olan basının işini yaparken aradaki dengeyi çok iyi sağlaması, belirli çıkar gruplarına lehine davranmaması, halkı kışkırtıcı ve düzeni tehdit edici yazılardan kaçınması, taraf gözetmemesi gerekmektedir.Denetim ve eleştiri fonksiyonunu bu ölçüler içerisinde yerine getirebilen basının ülkenin geleceğinin aydınlatılmasında önemli bir rol oynaması kesinlikle yadsınamaz bir gerçektir.