2.2.Teknolojik Gelişmelerin Finansal Sektör Yapısında Yarattığı Değişimler

İnternet ve kablosuz iletişim teknolojileri, finansal hizmetlerde derin bir etkiye sahiptir. İnternet teknolojileri, kredi hesapları ve diğer veri çıkarma teknikleri kullanarak belirli bir amaca yönelik yeni tedarikçiler sistemde çok düşük bir maliyetle yer alabilir. İnternette toplanarak biriken verinin analizi ile müşteri tabanını daha iyi düzenler ve tüketicilere, tercih profillerini online olarak oluşturmalarına izin verebilir. Bu gelişme yalnızca bilgi ve hizmetin kişiselleştirilmesine izin vermek değil, aynı zamanda finansal hizmetlerin çok daha fazla kişiselleştirmesine ve kredi risklerinin çok daha etkili belirlenmesine izin vermektedir. Aynı zamanda internet, tüketiciler için çok daha etkili rekabet etmek için yeni finansal hizmet sağlayıcıların sisteme girişlerine de izin verir. Çünkü bunlar fiziksel varlıklar olmayan ve geleneksel yöntemlerle hizmet veren finansal hizmetler arasından ayrılmaktadır. Tüm bu güçlü oluşumlar, perakende ve ticari düzeyde tüketicileri büyük yararlar sağlamaktadır.

E-finans; Elektronik iletişim ve hesaplar kullanarak finansal hizmet ve finansal pazarların sağlanmasıdır. Babu, E-finans’ı, daha hızlı, daha etkili ve daha ucuz işlemler olarak ABD’de finansal şirketler ve banka devlerinin Web’e dayalı sistemler tarafından sağlanan ölçek ekonomilerinde sermaye yaratmaya başlamalarını, e-finans çağının başlangıçı olarak görmektedir.

E-Finans’taki gelişmeler 2 geniş alana ayrılabilir. İlki, bankacılık ve finansal hizmetler üzerinde etkisidir. İnternet ve diğer elektronik iletişimleri ortaya çıkışı, bankacılık sektöründeki birçok  görüşü temelden değiştirmekte, geleneksel olarak bankalar tarafından sağlanan hizmetlerin birçoğu, diğer varlıklar tarafından sağlanmaktadır.

İkinci temel alan, finansal pazarların şekil değiştirmesidir. Finansal pazarların artık fiziksel bir yer ile ilişkili olmalarına gerek olmadığından, bunun bir sonucu olarak menkul kıymetler, tahviller ve döviz için ticaret sistemleri globalleşmekte evrenselleşmektedir. Tüm bu değişimlerin, finansal hizmet sektörü ve finansal pazarlara yönelik kamu politikaları açısından anlamı önemlidir.

Finansal hizmet sektöründe internetin ortaya çıkışı ile 3 önemli yönde hızlanma sağlanmıştır. Bunlar, fiyat şeffaflığı, farklı fiyatlama ve dağıtım kanallarının şekil değiştirmesi olarak gelişmiştir. Geliştirilen fiyat şeffaflığı potansiyel olarak rekabeti arttırır ve kar marjlarını azaltır.

2.2.1. Yeni Finansal Hizmet Kuruluşları  

Teknolojik  gelişmeler,  tüm  dünyada  finansal  hizmet  sektörünün görünümünü değiştirmektedir. Yerel ve uluslar arası alanda yeni tip servis sağlayıcıları pazara girmektedirler. Online bankalar (sanal bankalar, Internet  bankaları),  online  menkul  kıymet  şirketleri  ve  müşterilerine  çok  çeşitli finansal araçları karşılaştırma hizmeti  veren  kuruluşlar  (aggregators)  bu  tür  yeni finansal hizmet kuruluşları olarak sayılabilir.

Ayrıca telekomünikasyon kuruluşları ile kendi dağıtım kanalları aracılığıyla ve müşteri ilişkilerini kullanarak ödeme/para transferi ve diğer finansal hizmetleri sunan -kamu kuruluşları gibi finans sektörünün dışından  temsilcilerin  de  pazara  girdikleri  gözlemlenmektedir.  Yeni  teknolojilerin avantajlarından  faydalanabilmek  ve  sektöre  yeni  girişlere  yanıt  verebilmek  için, bankalar,  sigorta  kuruluşları  ve  diğer  finansal  kuruluşlar  finansal  hizmetlerin elektronik  ortamda  sunulması  konusunda  birleşmektedirler. 

Tüm  bu  gelişmeler  finansal  hizmet  sunumunun  geleneksel  fiziki tuğla-beton  (bricks-and-mortar) dağıtım kanalından, çok sayıda elektronik ve diğer kanallara doğru yöneldiği gözlemlenmektedir. Internet finans portalları ve çok sayıda finansal  kuruluşun  çeşitli  ürünlerini  kıyaslama  olanağı  tanıyan  agregatörler,  finansal  hizmetler  için  yeni  dağıtım  ve  reklam  kanalları  olarak  öne çıkmaktadır. Dikey finansal hizmet sağlayıcı kuruluşlar çeşitli markaları, dağıtım kanallarını  ve  finansal  hizmet  üretimini  bir  araya  getirerek  oluşturdukları  sinerji  ile hızlı  bir  şekilde  büyümektedirler.  Bu  tür  yapılara  örnek  olarak  America  Online (AOL),Yahoo  (Yahoo  Finance)  ve  Microsoft  (MSN)  gibi  portallar  ile  Deutsche Telecom,  Telefonica  gibi  büyük  telekomünikasyon  kuruluşlarının  stratejik  iş ortaklıkları  geliştirerek,  büyük  finansal  hizmet  sağlayıcı  kuruluşlar  ile  ortak yatırımlara girmeleri verilebilir. Yahoo ile Bank of East Asia ile Telefonica ile Lycos  arasındaki mülkiyet ve stratejik işbirlikleri bu tür yapılanmalara uluslar arası örneklerdir. Morgan Lab, Goldman, Sachs, Chase, Merrill Lynch, Morgan Stanley gibi birçok tanınmış kurum internet işleyişinin kısmi malikleridir. Ayrıca mal üreten işletmeler de banka dağıtım kanallarının avantajlarını kullanabilmektedirler (Citibank ile çeşitli tüketicilerle ilgili firmalar arasındaki işbirliği.).

Bu  gelişmelerden,  finansal  hizmet  sağlayıcı  kuruluşların  rekabet  ortamını değiştirmekte  olduğu  ve  verimli  olamayan  ya  da  rekabetçi  yeni  iş  modellerini bünyelerine  uyum sağlayamayanların  imtiyaz  değerini  aşındırmaya  devam  edeceği sonucu çıkmaktadır.

2.2.3. Finansal Hizmetlerin Sağlanmasında Araçlar

Finansal hizmetler bugün, geleneksel şubecilikten kablosuz araçlara erişen çok sayıda  teslim kanalları aracılığıyla sunulur. Uygulamada bu aşamalar örtüşmesine veya dikey olarak bütünleşmesine rağmen finansal hizmetlerin üretimi ve dağıtımı 6 aşamaya ayrılabilir.

Erişim araçları, birçok tüketicinin  finansal hizmetler ile ilişkinin ilk noktası olmaktadır. Bu araçlar kişisel computerler, kişisel dijital yardımcılar (Palm Pilots TV yayın gibi) internete erişim ile donanımlı televizyonlar, hücresel telefonlar ve diğer kablosuz iletişim araçlarıdır. Bu kanallar, düşük maliyet ile “şubeler”, kiosklar (banka sistemlerine bağlı bilgisayarlar) telefonlu kulübeler ve süpermarketlerde, uygun mağazalarda ve genel alanlarda (hava alanı, tren istasyonu) diğer kamu erişim araçları ile tamamlanmaktadır.

Portallar, erişim araçları ve finansal hizmetler şirketleri arasında kritik bağlar olmaktadır. Portallar ücret veya sabit fiyat ile finansal hizmet sağlayıcılarına bir alan erişimini sağlamakta ve sağlayıcılar tarafından ödenen ücretten, gelir oluşturma portal aracılığı ile sağlanmaktadır. Aggregator, portalları tamamlayan gruplar olup, finansal hizmetleri sağlayanlar tarafından sunulan ipotek, sigorta ve ödünç verme ürünlerini karşılaştırmada müşterilerine yardımcı olmaktadır. Ayrıca aynı gruplar, farklı tedarikçiler tarafından sunulan finansal ürünlerin arz fiyatlarını veya tek davranış veya blok dönüşlü ipotek kredilerini açık arttırması veya sigorta ürünlerini yığınsal olarak toplayarak ortaya çıkmaktadır.

Finansal kurumlar özelleştirilmiş finansal hizmetler olarak ve Citigroup, Deutsche Bank, Warburg gibi global markalar olan finansal hizmetleri sağlayan şirketler grubu olarak hizmet vermektedirler. Kısmen, yeni rakiplerin girişine karşılık ve yeni teknolojinin yararlarını toplamak amacıyla, bankalar, büyük şirketler gibi kurumlar, artan bir ticaret ve elektronik dağıtım çevresinde, kendi pozisyonlarına için tanıdık marka isimlerin etrafında birleşiyorlar. Örneğin, Mersill Lgnch ve HSBC;  Mersill Lgnch’s ürün çeşitleri ile HSBC’nin network’unu birleştirerek özel bankacılıkta bir ortak girişim sahiptir.

Finansal ürünler emtialaştırılmakta ve tüketicilerin ihtiyaçları değiştirilmektedir. Bu ürünler uzmanlaşmış finansal hizmet sağlayıcıları veya finansal holdingler(gruplar) aracılığıyla dağıtımı yapılmaktadır.                                                                            

Sağlayıcı Şirketler, uzmanlaşmış finansal hizmet sağlayıcılar ve sanal bankalar kadar mevcut finansal hizmet sağlayıcılarını da destekler. S1, Checkfree, Sanchez ve System Access gibi uzmanlaşmış yazılım mühendisliği şirketleri, günümüz dünyasında ihtiyaç duyulan hızlı uyarmaya izin veren ve tamamen birleştirilmiş e-finans sistem çözümleri sağlar.

Yrd.Doç.Dr.Nevin Yörük

Gaziosmanpaşa Ün., İ.İ.B.F. İşletme Bl.
nyoruk@gop.edu.tr