Yüzme sporunun,vücut güzelliğine,yurt savunmasına,sportif temaslara ve kazalardaki önemli faktörlerine bakarak çok eski çağlara kadar dayandığını görürüz. Eski çağlarda insanların kendilerini vahşi hayvanlardan,su kazalarından koruma ve gıda temini için yüzmeden faydalanmışlar,ilkel bir şekilde yüzmüşlerdir. Hatta bir nehri geçmek için köprü kurma yerine yüzme yoluna gittikleri anlaşılmaktadır. Bazı bilim adamları yüzmenin tarihini,”İnsanların doğuşu ile başladığını söylerler.” Çünkü insanlığın bir ihtiyacı ve yaradılışı yönünden düşünürsek bu tezin doğruluğu kabul edilir. İnsan hayatının sudan başladığı yolundaki tezler gün geçtikçe kuvvetlenmektedir.

SERBEST YÜZME ÖĞRENME ÇALIŞMALARI :

YÜZME TEKNİĞİNE GİRİŞ :

Serbest yüzme en hızlı yüzme çeşididir. Çünkü değişen kol çekme ve bacak vuruşları ilerlemeyi sağlar. Serbest yüzmede kayma kendisini kolların uzatılması ile hamle safhasının sonunda kolun ısrarla ileri uzatılmış olarak durması ile gösterir. Yüksek hareketli serbest yüzme kendisini yüksek bir hareket ile ilerleyen bükülmüş kol çekme ile gösterir. Hız esnasında devamlı bir hareket gücünün desteklenmesini altışar bacak vuruşu harekette devamlılığı sağlar. Kolların bütün hareket safhalarında atılacak vuruşu ile koordine edilmelidir. Bacak vuruşların az olması uygulamada kol çekme hareketlerinin fazla olmasını gerektirir. Fakat, oyun mesafe yüzmelerde dörder veya ikişer bacak vuruşu daha ekonomik görülmektedir.

Serbest yüzmede ana hareket gücü kollardan sağlandığı için en fazla iş kollara düşmektedir. Serbest yüzmede bacak vuruşu kol çekişlerine vücudun sudan daha hızlı ilerleme ve dayanıklılık fonksiyonlarının sağlanmasına yardımcı olur.

Bu stilde vücudun suya paralel bir şekilde dengede durma,bir biri ardından yapılan kol çekme hareketi ile birlikte yapılan bacak hareketi sonucu vücut rahat bir şekilde suda ilerleme ve kayma hareketi yapar.

Bu stilde baş ne kalkık nede inik,fakat vücudun doğrultusunda ve gözler ileri aşağı doğru bakar durumda olarak vücut suyun üstünde ve hemen hemen yatay durumda bulunmalıdır. Başın durumu önemlidir,sporcu bu durumda yüzerken kesinlikle başını dışarı çıkarmamalı yani başını çıkarıp ileri ve yukarı bakacak olursa bu demektir ki vücudun ağırlık merkezi kalça ve bacaklara kayması demektir. Bu esnada kalça bacaklar aşağı doğru batmaya başlar ve ileri doğru hareket etmeyi zorlaştırır yani suyun karşı koyma direncini ve alanını genişletmiş olur ki buda yüzmeyi olumsuz yönde etkiler. Su yüzeyinde istenilen uygun şekilde duramayanlar için öğreticiler dengeli bir vücut durumunu meydana getirip onu muhafaza ettirecek etkili bir bacak hareketi geliştirmeli, bununla beraber nefes alıp verirken gerekli baş hareketinin uygun bir şekilde yapılması gerekir.

En uygun baş durumu bulunmalıdır, yani baş yüzülürken önce bakmak ve yukarı bakmak için sudan çıkarılmalıdır. Bu vücut dengesini bozar başın hareketi vücudun dengesini hiç bozmayacak veya en az bozacak şekilde yalnız nefes alma hareketi ile sınırlı olmalıdır.

BİR YÜZÜCÜYE STİL TEKNİĞİ ÖĞRETİLİRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR :

Yüzücünün aynı anda bir yada iki noktadan fazlasına dikkat etmesini isteyiniz.

Hareketin su altında yapılan kısmı ilerlemeyi sağladığı için bu kısım daha önemlidir. Bu nedenle hareketlerin su altındaki kısmının etkili olmasına dikkat edin.

Sözlü anlatımlarınızı film, fotoğraf, resim v.b. yardımıyla daha kolay anlaşılır hale getirebilirsiniz. Havuz içerisinde yüzücülerin birbirlerinin tekniklerini düzeltmelerini sağlayın.

Çalışmalar sırasında tekniğin en önemli noktalarını tekrarlamaktan usanmayın.

Bu hatırlatmalarınızda bireysel farklılıkların farklı hareketlere neden olacağını unutmayarak sadece önemli noktalar üzerinde durun.

Tekniğin düzgün olabilmesi için yüzücünün vücudunun kuvvetli ve esnek olması gereklidir. Bu yüzden karada kuvvet ve esneklik çalışmalarını ihmal etmeyin.

KOL HAREKETLERİNİN DÜZELTİLMESİ VE TEKNİK GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI:

Küçük yüzücüler yüzmeyi öğrenirken hareketleri doğru olarak öğrenmeye ve kabaca bir stil kazanarak yüzmeye başlamışlardır. Temel eğitim esaslarının tamamen uygulanması ile artık teknik ve stil geliştirme çalışmalarına geçilmelidir. Kol çekme, ayak ve bacak vuruşları, nefes alış, baş durumu ve bütünü ile koordineli yüzmeye geçişi iyi bir şekil doğru öğretilmeye çalışılmalıdır. Kol çekmede kol hareketleri şu safhalardan oluşmalıdır:

Kolların suya girişi ilk önce parmaklardan başlamalı ve parmak uçları ilk olarak suya girmelidir.

Kol çekiş sırasında el düz bir çizgi boyunca değil baş aşağı bir soru işareti yada çizgiler çizerek ilerlemelidir.

Kol çekişinde dirsek yüksekte tutulmalı ve düz bükülü – düz kol hareketi uygulanmalıdır.

Elin tekrar öne götürülüşünde dirsek yüksekte kollar yumuşak tutulmalı ve başa yakın geçerek öne gitmelidir.

Omuzların hafifçe dönmesi nefes alması güçlü kol çekiş hareketlerini kolaylaştırır.

Ayak vuruşları değişik şekillerde uygulanabilir. Bunu sınırlamak yanlış olur.

Her bir kol hareketinde ( her kol çekişinde ) altı ayak vuruşu yapılmalıdır.

Her kol çekişinde iki ayak vuruşu yapılabilir.

Her bir kol hareketinde ileri ayak vuruşu yapılabilir.

Elin suyu presleyerek itişi parmaklar mayonun alt kenarına gelinceye kadar

sürdürülmelidir.

Nefes alırken baş boyundan ya sağa ya sola dönmeli başın dönmesi sadece

ağzın sudan çıkarmak nefes alınmasına yetecek kadar olmalıdır.

Nefes genellikle ağızdan alınmalıdır. Verirken de hem ağızdan hem de

burundan verilmelidir.

Ayak vuruşlarında bacaklar bir bütün olarak kalçadan hareket ettirilmeli,yalnız alt bacak değil,üst bacakta harekete katılmalıdır.

Yeni öğrenilen bu teknik hareketler yerleşinceye kadar,en doğrusu yapılıncaya kadar çalışmalara devam edilmelidir.

Kolların ve bütün yüzme hareketlerinin düzgün ve teknik açıdan doğru olarak öğrenilmesi ancak yukarıdaki maddeler halinde saymaya çalıştığımız egzersizlerin yerine getirilmesi ve çok fazla tekrarlar yaparak öğrenilir.

Yüzme hareketlerine katkıda bulunan üç çeşit kol çekme tipi vardır.

3.1. Kırık Dirsek Kol Çekme:

En kötü kol çekme tipidir. Yüzmeye çok az itme gücü sağlar çünkü çok az su arkaya doğru itilir. Yüzmeye yeni başlayanlar genellikle yapar.

3.2. Dirsek Kırık Olmadan Kol Çekme:

Kırık dirsek kol çekmesinden daha iyi fakat çok güç istenen bir harekettir ve vücut dengesini de bozucu niteliktedir.

3.3. Uygun Olan Kol Çekmesi:

En iyi kol çekişi sayılmaktadır. Çekiş sırasında yukarı ve aşağı itmeyi en aza indiren arkaya doğru fazla itmeyi sağlayan harekettir.

EL POZİSYONU VE BEŞ EL POZİSYONUNUN İNCELENMESİ:

Kol çekişi yapılırken çekiş sırasında en büyük oranda itmeyi sağlamak için el ne şekilde tutulmalıdır? Diye genelde sorulur. Yani a) El düz, parmaklar bitişik. b) El düz, parmaklar bitişik, başparmak açık. c) El düz, parmaklar açık el içi bükey, parmaklar kapalı. Bunlardan en uygunu “a” şıkkıdır. Bu durum (COUNSİLLMAN) tarafından çok yıllar önce incelenmiş ve çeşitli el pozisyonlarında el, alçı kalıbına alınmıştır. Bu kalıplar rüzgar tünelinde her el pozisyonunun ne kadar bir direnç çıkaracağı incelenmiştir.

Çeşitli el pozisyonlarının ortaya çıkardığı dirençler en büyük güçten başlayarak sıralanmıştır.

Buna göre, el düz, başparmak ve parmaklar bitişik en uygun olduğu bulunmuştur.

Serbest stilde kollar başlıca ileri götürücü kuvveti sağlar ve komple hareket esas itibariyle münavebe ile yapılan devamlı bir hareket olmalıdır.

Serbest stilde kol çekişleri ve ayak vuruşları aşamalı olarak şu sırayı takip etmelidir.

Baş suyun içinde vücut yatay düzleme paralel kolun biri çekiliş yaparken biri dirsekten yukarı kaldırıyor. Bacaklar dizlerden ayrılmış sadece ayaklar aşağı yukarı vuruş yapıyorlar.

Çekişi yapan kol dirsekten hafif bükülür vücut altına çekilirken diğer kol dirsekten yüksek tutulur. Ayaklar yine aşağı-yukarı vuruş yapar. Baş suyun içinde ileri bakacak durumdadır.

Çekiş yapan kol göğüs ve omuz altından geçerken maksimum bükülüşüne ulaşır. Öne getirilirken kol tam omuz hizasında suya girer.

Kol çekişi omuz ve göğüs hizasını geçip geriye doğru giderken baş yana döndürülür nefes alınır.

Çekiş yapan kol sudan çıkınca nefes alınması tamamlanmış ve diğer kol tekrar başlangıç noktasına gelmiş olur.

5. SERBEST STİLDE BACAK HAREKETLERİ:

Bu stilde bacak hareketi esas itibarıyla aşağı ve yukarı münavebe ile yapılan bir hareketsiz omuzlar veya uygun zamanda nefes almada zorluk çekme , yüzücülerin gereğinden fazla dönmeleri yüzünden bu hareket abartılmış olur. Aşağı doğru bacakla yapılan ayak vuruşu baldırın güçlü kasının kullanılmasıyla kalçadan başlar ve suyun basıncı yüzünden hafifçe bükülen dizle devam eder. Bu safhada baldırın aşağı doğru hareketi durur ve baldırın ön tarafındaki güçlü kaslar büzülerek bacağı düz duruma getirir. Düz duruma gelen bacak ayağın tabanı geriye ve hafifçe içeri doğru bakar. Bacak yukarı doğru hareket eder, suyun basıncıda bacağı düz tutar. Bacaklardan biri vuruşu yukarı yapar bu değeri de aşağı doğru basınç yapmalıdır ve bu hareket münasebeti devam etmelidir.

Genel Hatalar:

Bacak hareketi düz ve gergin.

Dizin çok bükülmesi.

Bileğin bükülü olması.

6. NEFES ALIP VERME:

Nefes alıp verme hareketi için ağzın suyun dışına çıkması için başın yana dönmesi gerekir. Ancak bunu yaparken baş vücudun normal aerodinamik durumundaki dengesini bozabilir. Dolayısıyla yüzme stilinin tüm hareketlerinin yapılmasına mümkün olan en az müdahalelerin olması bakımından, başın herhangi bir ilave yapması önlenmelidir. Nefes almak için baş her iki yönden birine çevrilebilir. Yüzücünün tercih ettiği yön en iyi yön olmayabilir. Öğretmen öğrencileri en iyi vücut durumunu muhafaza eden yönden nefes almaya her iki yönde de eşit kolaylıkla nefes alabilme becerisine erişinceye kadar nefes alma egzersizleri yapmaya teşvik etmelidir.

Nefes alıp vermenin zamanlaması çok önemlidir ve bu hareket yüzme stili hareketlerinin en uygun noktasında yapılmalıdır.

Nefes alma kollardan birinin çekişe başlayacağı ve nefes alma tarafındaki kolun dirseğinin başlangıç durumuna geçişi başlamak üzere olduğu zaman yapılır. Bireysel tercihlere bağlı olarak zamanlamada hafif farklılıklar olacaktır. Bunların en çok kullanılan biraz daha sonra nefes almaktır.

Yüzücünün sürati ağzın suyun dışına çıkabilmesini sağlamak için gerekli olan baş dönme miktarını tespit eder. Süratli yüzülüyorsa baş yay şeklinde bir dalga meydana getirecektir. Nefes alma meydana gelen ve su yüzeyinin genel seviyesinin biraz altında oluşacak olan çukurlukta yapılabilir. Eğer çok yavaş yüzülüyorsa meydana gelen yay şeklindeki dalga çok küçük olacak veya bu dalga hiç meydana gelmeyecektir. Nefes almanın mümkün olabilmesi için başın daha fazla çevrilmesi gerekecektir. Bu durum istenmeyen tepkiler yaratabilir ve bunlarda vücudun aerodinamik durumunu bozacak şekilde vücudun bükülmesine yol açacaktır. Nefes alma tamamlanınca baş süratle fakat telaş etmeden normal durumuna getirilir. Nefes verme suyun içinde yapılmalı ve ağız sudan çıkarken tamamlanmış olmalıdır.

6.1. Normal Nefes Alıp Verme:

Nefes alıştan sonra baş normal durumuna dönerken nefes, ağız ve burundan yavaş yavaş suyun içine verilir. Nefes almanın kol hareket sırasının itiş yapmayan safhasında, yani başlangıç durumuna geçiş sırasında yapılabilmesini sağlamak için nefes verme kontrol edilir.

6.2. Patlayıcı Nefes Alıp Verme:

Nefes aldıktan sonra yüzme safhasının önemli bölümünde nefes tutulur. Kol hareketinin itiş yapmayan safhasında kısmen suyun içine ve kısmen suyun dışına patlama şeklinde verilir. Yüzme yarışlarında ve özellikle sürat yarışında en çok kullanılan nefes alıp verme şekli bu tip nefes alıp verme olmaktadır.

Genel Hatalar:

Suyun içinde yeterince nefes verilmez.

Nefes almak için baş öne kaldırılır.

7. SERBEST STİLDE ÇIKIŞLAR :

Serbest stil, kurbağalama ve kelebek stilde çıkışlar, yani start aynı şekilde başlar. Genelde çıkışlar dört bölümde toplanır.

Blokta yani platformun üzerine çıkış yerini ayarlama,

Bloktan ayrılış,

Havadaki pozisyon,

Suya giriş ve yüzmeye başlama,

Burada hareketin her safhasına konsantre olmalı ve iyi bir çıkış yapabilmek için hepsini bir bütün içinde uygulamalıdır. Sporcu çıkış yapacağı zaman şu sıralamayı iyi takip etmelidir.

Atlayacağı bloğun arkasına geçip konsantrasyonunu iyi ayarlamalı.

Yerleriniz komutu ile bloğun üstüne çıkıp ileri adım atıp, ayaklar, kalça ve topuklar en az aralıkla kenara gelmiş dizler kırık, eller aşağı doğru uzatılarak bloğun kenarında ayak parmaklarının yanına getirilmiş olmalıdır.

Çıkış verilmiş kollar statik olarak dairesel hareketlerine başlar.

Kollar hareketlerini tamamlarken tabanlar ayak uçlarına yükselir, kalça düşey eksen içindedir.

Gövde öne doğru hareketli, kollar kalça hizasına kadar gelmiştir. Dizler öne doğru çıkık ve öne doğru uzanarak gövdeye hız verir.

Kollar ve ayak, bacak hareketiyle vücut bloktan ayrılır ve uçma olayı başlar.

Uçma ve suya giriş anında baş kollar arasındadır. Suya giriş dar bir alan içinde suyu delme şeklindedir. Suya önce eller ve gergin kollar ile girilir. Tüm vücut sanki ellerin açtığı boşluktan giriyormuş gibi aynı yolu izler.

Bu dönemde vücudun derine değil de ileriye hareketini sağlamak için alt kısım ile bütün olarak su preslenir ve kayma hareketiyle birleştirilir.

Kayma hareketinin sonunda vücudun yüzme hızı yavaşlar ve ayakla vuruşa başlar, bunu kolların çekme ve tam bir devir hareketi takip eder.

Genel Hatalar:

Gergin beklemek.

Ayak parmaklarını çıkış taşına yerleştirmemek.

8. SERBEST STİLDE DÖNÜŞLER

Seri ve çabuk olarak yapılan dönüşler sporcuların iyi dereceler yapmasını sağlar. Genellikle serbest stilde dönüşler iki çeşittir. Pivot dönüş ve takla atarak dönüş.

8.1. Pivot Dönüş

Depardan sonra yüzen sporcu havuz sonuna gelince parmakları yukarı gelecek şekilde dönüş noktasına vurur, o anda hangi kolu denk gelirse duvara dokunur ve öteki koluyla vücudunu çevirmeye çalışır. Baş suyun içine girecek bacakların su yüzeyine yaklaşmasına yardımcı olacaktır. Bacaklar dizden bükülerek karına doğru çekilir, ayak tabanları duvara beraberce oturtulur ve dönüş yapan el ön tarafa getirilerek öteki el de paralel durum alır. Dönüş duvarını kuvvetle iten ayak, ayak uçları ile kayılarak tekrar depar yerine doğru yüzülür. Bu dönüşler genellikle 800 ve 1500 metrelerde kullanılır.

8.2. Takla Atarak Dönüş

Sürat yarışlarında kullanılan dönüş şeklidir. Yüzücü dönüş duvarına yaklaşınca kalça ve ayaklarını duvara doğru fırlatır, yarım burgu ile doğrularak dizlerini kırar ve su içersinde öne doğru birleştirilir, su yüzeyine doğru hızla çıkılarak yapılır. Yüzücü havuz bitimi ile olan uzaklığı ve son kol çekimi ile dönüş için gerekli mesafeyi ayarlar, bu mesafe yaklaşık 7 feet (2.50 cm)’dir. Buna göre yüzücü havuz bitimini görür ve dönüş zamanına karar verir. Bu noktada sol kol çekimini tamamlar ve vücudun yanında durur, aynı şekilde sağ kolda çekimini tamamlar. İki kolun sağladığı bu etki vücudun dönüş hareketinin ihtiyacı olan öne yönlenmeyi sağlar. Baş, çene aşağı göğse yaklaşacak şekilde bükülür, avuç içleri aşağı dönük ön kol ve kolun iç yüzeyi aynı yöndedir. Bu devrede kolların ve ayakların ani presi ile öne doğru yönlenen vücut kalça su yüzeyine gelecek şekilde dönme hareketine başlar. İleriye uzanan kollardan ayakların dikey plandan sapma yönüne uygun olanı baş üzerinden gövdeye preslenir. Ayaklar bükülü olarak geriye savrulur. Bu bölümde hareket düşey plan üzerinde değildir.

Ayaklar havuz duvarına temas eder etmez yönlenme değişir. Yatay plandaki dizler itişi yaparken havuz zeminine döner. İtişle beraber vücut da yüzeysel dönüşü tamamlar, uzanma ve yüzmeye geçilir. Bu durumda ayak vuruşlarına başlanır ve bir kol çekişi yapılır su yüzeyine çıkılır.

Genel Hatalar:

Duvara çok yaklaşmak.

Duvara hamle yaparken, elle duvarı tutma.

Bacaklar karına çekilmeden vücudu yana döndürmek.

Vücut pozisyonuna göre bacakların çok aşağıda, yukarıda veya yanda durması.

Başın suyun altında durması.

Takladan sonra yana doğru vücudun 90 derecelik bir dönüş yapmaması.