Kerrat cetveli ezberlenecek” derdi babam ben ilkokuldayken. Altı üstü 1’den 9’a kadar olan rakamlar birbirleriyle çarpıldığında çıkan sonuçların toplu halde verildiği tablo... Ama babam onun adına ‘kerrat cetveli’ demiyor muydu, elime cetvelle vurulmuş gibi hissediyordum, her defasında. Oysa öğretmenim “Çarpım tablosu ezberlenecek” dediğinde hiç de öyle korkutucu gelmiyordu yapmam gereken iş...
O günlerde tam adını koymuşluğum yoktu ama yazıyla hemhal olmaya başlayınca  aynı anlama gelen bazı kelimelerin farklı çağrışımlar yarattığını fark ettim.
‘Yaşam’ kelimesinin hiçbir zaman ‘hayat’ı karşılamadığını, bazı cümlelerde ‘yıl’ın çok eğreti durduğunu, ‘sene’nin daha başka bir sesi, sözü olduğunu, kimi ‘ikilem’leri ‘dilemma’dan başka hiçbir şeyin anlatamayacağını... Belki kelimelerin de bir psikolojisi vardı kimbilir; ya da belki biz kendi psikolojimize göre böyle tuhaf (!) ayrımlar yapıyorduk.
Yazıyla ilişkim ilerledikçe, kelimelerin ‘anlatmaya, açıklamaya’ yaradığı kadar, istendiğinde bal gibi ‘gizleme’ işlevi gördüğünü de çözdüm, ‘kerrat cetveli’nde 9’ları yeni ezberlemiş çocukların yaşadığı, büyük bir şeyi başarmış olma duygusuyla.
Bu buluşlar yüzünden sözlükler başucu kitaplarım arasına yerleşti; anlatmak, gizlemek, içimden geçen sesi veren doğru sözcüğü bulmak için...
Okuyan, yazan herkesin; gecenin bir yarısı aklına takılan kelime için uykudan uyanıp, sözlüğe koşanlardan, kütüphanesinde, yayımlanmış her sözlüğü bulunduranlara kadar, başka başka ilişkileri olduğunu biliyorum sözlüklerle... ...
Peki sözlüğün kendi macerası?
O çok uzun hikâye işte. Biz bu sayı, ilk Türkçe sözlük “Divânü Lugât’it-Türk”ün yazarı Kaşgarlı Mahmud’un doğumunun 1000. yılını bahane ederek, o uzun hikâyeye küçük bir başlangıç yapmak istedik. Arkadaşımız Barış Yıldırım’ın  detaylı dosyasını ilgiyle okuyacağınızı umuyoruz.  Eğer henüz görmediyseniz Kaşgarlı’nın 1074’te hazırladığı sözlüğün 2005’te çıkan son baskısına mutlaka bakın deriz. Kelimeleri dert edinenler için inanılmaz bir zevk.
Kitabınız bol olsun!
Kelimeleriniz de...