Glikoliz
reaksiyonları :
Glikozun prüvik asite kadar parçalanması
reaksiyonlarına Glikoliz denir.Bu
reaksiyonlar hem O2’li hem de O2’siz solunumun başlangıç kısmını oluşturur. Her
canlı hücre glikoliz olayını gerçekleştirebilir.Bütün canlılarda glikoliz
safhasında görev yapan enzimler aynıdır.Pirüvik asitden sonra kullanılan
enzimler farklı türlerde farklılık gösterir.Bunun için fermantasyonun son
ürünleri canlı türlerinde farklılık
gösterir.Pasif haldeki glikoz moleküllerinin aktifleşerek reaksiyona girebilmesi için canlıların vücut ısısı
yetersizdir.Bunun için aktivasyon enerjisi olarak ATP harcanır.
S-ATP sentezi için gerekli enerji nereden alınır.
C-Elektronların ortama bıraktığı enerjiden alınır.
S-ETS’de elektronların aktarım sırası rast gelemidir.
C-ETS elamanları birbirlerinden elektron alma ve bir
sonrakine elektron verebilme yeteneklerine göre dizilmiş olup elektronların
aktarım sırası bu sıraya göre gerçekleşir.
S –Elektronlar neden doğruda son elektron alıcısı
oksijen ile birleşmez.
C-Elektronların başlanğıc da yüksek enerjili olmaları
nedeniyle doğrudan oksijen ile birleşmesi yüksek düzeyde enerjinin aniden açığa
çıkmasına neden olurdu ki bu da canlıya önemli derecede zarar verirdi.
NAD ve FAD hidrojen ve elektron taşıyıcı koenzimler
olup ilk elektron alıcı NAD’dır.
ETS
elamanlarının özellikleri :
NAD,FAD ve CoQ
organik yapılı koenzimler olup H ve elektron taşırlar.Yapılarında vitamin
vardır.Sitokromlar ise yapısında demir
bulunan kofaktörler olup sadece elektron taşırlar.
Glikozun aktifleşmesi için 2 molekül ATP gereklidir.
Glikoliz
sonucu :
a-) 4 molekül ATP
b-) 2 molekül NADH2
c-) 2 molekül pirüvik asit (Pürivat)
Son
ürünlerin oluşması :
Pirüvik asit her canlı türünde en uygun artık maddeye
dönüştürülerek vücut dışına atılır.Bu dönüşümü sağlayan enzimlerde farklıdır.Bu
kademelerde ATP harcanmaz ve oluşmaz.
1-)Etil alkol
fermantasyonu :
Bira mayası (bakteri) ve maya mantarlarında (Fungi) ve
şarap bakterilerinde görülür.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]() Glikoz ------->2 Pirüvat ---------> 2 Asetaldehit 2Etil alkol
> CO2 2NADH2 > 2NAD
Pirüvik asit CO2 kaybederek,Asetaldehide dönüşür.Buda
NADH2’nin hidrojenlerini tutarak etil alkole dönüşür.Bu reaksiyonda serbest
kalan NAD glikolizde tekrar kullanılabilir.
Glikoz+2
ATP -----------> 2 CO2+ 2Etil
alkol+4 ATP+Isı
Enzimler
Bu canlılarda fermantasyon ürünleri üremeyi durdurucu
etki yapar.Bira mayasının ortamdaki alkol oranı
% 18’i geçerse üremesi engellenir.
2-)Laktik asit
fermantasyonu :
Omurgalıların çizgili kaslarında ve yoğurt bakterilerinde olur.
Glikoz ---->2 Pirüvat ---------------> 2 Laktik
asit(C3H6O3) 2NADH2 2
NAD
İnsanda çizgili kas hücrelerinde oksijensiz
solunum,oksijen yetmezliğinde gerçekleştirilir.Bu durumda ortamda pirüvik asit
birikimi olur.Hücrelerde pirüvik asit (pirüvat) PH’ı düşürür ve bu madde
stoplazma dışına çıkamaz.
UYARI : Memeli hayvanlardan olan At’larda laktik asit
üretimi olmadığı için yorgunluk hissi oluşmaz.
Pirüvat NADH2’nin hidrojenlerini tutarak laktik asite
dönüşür.Yoğurt bakterileri süt şekerini fermente ederek laktik asit yaparlar.Az
miktarda oluşan laktik asit kasın daha iyi çalışmasını sağlar.Fakat fazla
birikirse kasın sertleşmesine ve
kasılamamasına neden olur.Laktik asit hücre stoplazmasından kana geçer ve kanın
PH’ını düşürür ve beyne giderek yorgunluk hissi verir.
Laktik asit kalpte karaçiğerde ve yeterli O2
varlığında kas hücrelerinde yeniden prüvik asite dönüştürülür.Karaçiğer ve kas
hücrelerinde glikozda üretilebilir yani
dönüştürülebilir.Pirüvat da yeniden mitokondriye girerek enerji üretimi
gercekleşir.
Glikoz+2ATP---------------->2C3H6O3 (Laktik
asit)+4ATP
Enerji kazancının az olması O2’nin
kullanılmaması,monomerlerine tam olarak parcalanamamasından kaynaklanır.
Glikojen bittiği zaman karaciğer diğer organik
bileşikleri glikoza dönüştürür.Dönüşüm de yağ asidi ,gliserol,aa’ler
kullanılır.Buna glikoneogenezis denir.
|
Oksijensiz solunum
|
Oksijenli solunum
|
|
1-Bazı
bakteriler ,tohumlar , omurgalıların çizgili kaslarında görülür.
|
1-Bütün
ökaryotik canlılar, bazı bakteriler ve mavi yeşil alglerde görülür.
|
|
2-Stoplazma
da gerçekleşir
|
2-Stoplazma
ve mitokondride olur.
|
|
3-Net
2 ATP elde edilir.
|
3-Net
38 ATP üretilir.
|
|
4-Sonuçta
etil alkol,laktik asit,asetik asit,CO2 gibi artık ürünler oluşur.
|
4-Sonuçta
CO2,H2o ve NH3 gibi inorganik artık ürünler oluşur.
|
|
5-Sadece
substrat düzeyinde fosforilasyon meydana gelir.
|
5-Substrat
ve oksidatif fosforilasyon meydana gelir.
|
|
6-Enerji
verimliliği % 2-10 kadardır.
|
6-Enerji
verimliliği % 40 kadardır.
|
|
