| Peçenekler
Peçenekler,
Uz (Oğuz), Kuman gibi Türk boyları ile birlikte Orta Asya’dan doğu
Avrupa’ya akan büyük bir göç dalgası içerisinde yer almışlardır.
Oymaklar birliği biçiminde hareket eden Peçenekler, siyasî hayatları
boyunca bir devlet düzenine geçememişlerdir. Peçenekler, Batı
Göktürklerini oluşturan Onoklardan gelmektedirler. Önceleri Isık
-Balkaş gölleri dolaylarında oturuyorlardı. Batı Göktürk Kağanlığı’nın
dağılmasından sonra, Karluk ve Oğuz baskısı ile VIII. yüzyılın ikinci
yarısından itibaren Batı Sibirya’ya çekilmişlerdir. Hazar-Oğuz
ittifakının zorlaması ile İtil ırmağını geçerek Don ve Dinyeper
nehirleri arasında yaşayan Macarları yurtlarından etmişlerdir. Böylece
Peçenekler, Azak denizi ile Karadeniz arasında kalan sahaya hâkim
olurlar. Bu geniş sahada 130 yıl kadar hâkim olan Peçenekler, bu süre
içerisinde Ruslar’a ağır darbeler indirmişler ve onların Karadeniz’e
inmelerine engel olmuşlardır. Ayrıca Bizans ile de iyi ilişkiler
kurmuşlardır. Ancak doğuda artan Uz (Oğuz) baskısı karşısında
Peçenekler yerlerini terk edeceklerdir. 1036 yılından sonra aşağı Tuna
boylarında gördüğümüz Peçenekler, Uz ilerleyişinin durmaması üzerine
Balkanlara inmeye başladılar.
Peçeneklerin
bir kısmı Bizans hizmetine girerek Bizans topraklarında
yerleştirilmişlerdir. Hatta bunların bir kısmı 1071 Malazgirt Meydan
Muharebesinde, Alp Arslan’ın tarafına geçmek suretiyle Bizans’ın
yenilgisinde rol oynamışlardır. Selçuklu Türklerinin Anadolu’yu yurt
edindikleri tarihlerde, Peçenekler de Balkanlar da Bizans ile şiddetli
mücadelelere girmişlerdi. Bu sırada İzmir’i alarak Batı Anadolu ‘da
güçlü bir beylik kuran Çakan Bey, İstanbul’u zapt etmek istiyordu. Bu
amaçla Çakan Bey, soydaşları Peçenekler’le ittifak kurdu. Çok zor
durumda kalan Bizans’ın yardımına yine bir başka Türk boyu Kumanlar
yetişmiştir. Peçenekler, Bizans’ın kışkırtması ile 40 bin Kuman
atlısının baskınına uğrayarak ezildiler (1091). Bu olaydan sonra artık
Peçenekler siyasî bir varlık olmaktan çıkmışlardır. Dağınık gruplar
hâlinde Hristiyanlaştırılarak yerli halk arasında eridiler.
|