| Avarlar
Orta
Asya’da Juan-juan adıyla bilinen, Avarların kökenleri konusunda kesin
bilgilere sahip değiliz. Ancak son ilmî araştırmalar, Avarların iki
kavim unsuruna dayandığını ortaya koymuştur.
İşte bugün, bunlardan en az birinin Türk kökenli olduğunu
söyleyebilmekteyiz. Ayrıca Avrupa’da büyük etkiler bırakan Avar
topluluklarının da bu Türk unsurlara dayandığı söylenebilir.
Avarlar,
552 yılında Göktürk devletinin kurulması üzerine, İç Asya’daki
yurtlarını terk ederek batıya doğru kaçmışlardı. Önce Kafkasya’da
görünen Avarları Bizanslılar, Uarhunit (Avar-Hun) diye
adlandırmışlardır. Burada Bizans ile vardıkları bir anlaşma ile 558′de
Sabar devletine son verdiler. Bu sayede Volga (İtil) ırmağından Tuna’ya
kadar olan sahada hâkimiyet kurmuşlardır. Ancak Göktürklerin baskısı
ile burada fazla tutunamayarak önlerine çıkan bir kısım Slâv
kabilelerini yenerek, Onogur (Bulgar), Otrigur, Kutrigur gibi Türk
asıllı kavimleri de sürükleyerek Karadeniz’in kuzeyinden Tuna nehri
boylarına kadar ilerlediler. Bu sırada Bizans’a elçiler göndererek,
Bizans arazisinde yerleşebilecekleri bir yer istediler. Bizans, Göktürk
baskısı yüzünden, Avarların bu isteklerine çekingen davranmıştır.
567 yılında Macar
ovasına gelen Avarlar, bu bölgede yaşayan güçlü Germen kavimlerinden
Gepidleri dağıtmış, Lombardlar’ı da İtalya’ya göçe mecbur etmişlerdir.
Böylece Avarlar, Macar ovasına tek başlarına hâkim oldular.
Bu sırada
Avarların başında meşhur Bayan Han bulunuyordu. Avarların bu
başarısından sonra Macaristan’ın tamamı, tarihte ilk defa olarak, tek
bir siyasî güç etrafında toplanıyordu. Ayrıca, Avarların hâkimiyeti
altında bulunan Slâvlar, tarihlerinde ilk defa, tek bir siyasî idare
altında bir araya gelmiş oluyorlardı.
Bu tarihten sonra Avarların Bizans’a yöneldiklerini görüyoruz. Trakya
ve Makedonya’da büyük akınlar yapan Avarlar, iki defa Selânik’e kadar
ilerlemişler ve şehri kuşatmışlardı. Avar askerî baskıları sonunda
Bizans, ancak onlarla büyük meblağlar tutan yıllık vergiler ödemek
suretiyle barışı sağlayabiliyordu.Bir
ara Avarlar, İstanbul’u kuşatarak, Bizans’a korkulu anlar yaşatmışlardı
(626). Bu tarih Avar hâkimiyetinin zayıflamaya başladığı zamana
rastlar. Zira bu esnada Avarların hâkimiyetinde bulunan Slâv kabileleri
ve Türk asıllı Bulgarlar ayaklanmışlardır. 679 yılında Tuna Bulgar
devletinin kurulması da Avar devletini sarsmıştır. Buna rağmen Avarlar
varlıklarını IX. yüzyılın başına kadar koruyabilmişlerdir.
776-803 yılları arasında, bir yandan Frank kralı Büyük Şarl, bir yandan
da Bulgar hükümdarı Kurum Han’ın Avarlara karşı giriştikleri
saldırılar, Avar devletinin sonu olmuştur.
Avarların Avrupa
kavimleri üzerinde, önemli etkileri olmuştur. Avrupa kavimleri,
özellikle de Slâvlar, devlet yönetimi ve askerlik konusunda Avarlardan
çok şey öğrenmişlerdir. Üzengiyi ilk defa Avrupa’ya getirenler de
Avarlar olmuşlardır.
|